Doğu Asya'da Enerji ve Yapay Zekâ

Özet

Rapor, 2025 tarihli Enerji ve Yapay Zekâ çalışmasını genişletir ve üç hedef güder: yapay zekânın enerji sistemine uygulanma fırsatlarını incelemek, yapay zekâ kaynaklı enerji tüketiminin şebeke planlamasına ve işletmesine etkisini analiz etmek ve politika önerileri sunmak. Doğu Asya, hem küresel enerji dönüşümünde hem yapay zekâ endüstrisinde merkezî bir bölgedir: dünyadaki en büyük on yarı iletken şirketinin yaklaşık yüzde 90'ı bölgede merkezlidir (Çin Taipei yüzde 73, Çin yüzde 10, Kore yüzde 8) ve üretilen çiplerin neredeyse altı de onu bu bölgede üretilir. Veri merkezleri küresel elektriğin yüzde 1,5'ini kullanır ve 2030'a kadar yaklaşık 945 TWh'e (yaklaşık yüzde 3) çıkması öngörülür.

Bölgesel bağlam: Kore 2030'da elektriğinin yüzde 29,2'sini yenilenebilirden üretmeyi, Japonya 2030 için benzer bir hedef koymuştur; Japonya'nın 2024 değişken yenilenebilir payı Kore'nin neredeyse iki katıdır. Çin 2030 için 1.200 GW yenilenebilir kapasite hedefini 2024'te, altı yıl erken gerçekleştirdi. Bölgedeki sınır ötesi enterkonneksiyon eksikliği şebeke esnekliğini sınırlar; Kore yarı-ada gibi çalışır ve yenilenebilir bakımından zengin Jeolla'dan tüketim merkezi Seul Metropolitan Bölgesi'ne iletim gerektirir. Seul bölgesinin elektrik kendine yeterlilik oranı en düşüktür.

Bölüm 2 (Yapay Zekâ için Enerji) veri merkezi enerji kullanımını belirleyen üç unsuru PUE, soğutucular ve akım dönüşümü olarak sıralar. Soğutma toplam elektriğin yüzde 7'sinden yüzde 30'una kadar değişir; yüksek yoğunluklu raflar yüksek sıcaklıklı atık ısı üretir ve atık ısının yerel ısıtmada kullanımı erken yer seçimi aşamasında dikkate alınabilir. Uptime Institute anketine göre 2024'te veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 30'u rafta 20 kW veya üzeri yoğunlukla çalışıyordu; 50 kW üzeri yoğunluklar azınlıkta kalmakla birlikte altı yıldır artıyor. Hava soğutma belli bir yoğunluğun üstünde pratik ve verimli olmaktan çıkabilir; sıvı soğutma (soğuk plaka, daldırma) ve arka kapı ısı değiştiricilerle birleştirilebilir, ancak mevcut tesislere uygulanması zordur.

PUE: yıllık ortalama PUE 2007'de 2,5'ten 2024'te 1,41'e indi ancak 2020'den beri plato yapıyor. Hiperölçekli veri merkezleri 2024'te 1,14 ve 2035'te 1,09'a inmesi bekleniyor; Google 2024'te küresel filosunda son on iki ay ortalama PUE'nin 1,09 olduğunu bildirdi. Taban senaryoda küresel ağırlıklı PUE 2030'da 1,29'a iner ve yaklaşık 90 TWh tasarruf sağlar. Asya Pasifik'in sıcak ve nemli iklimi soğutma ihtiyacını artırır ve serbest soğutmayı daha az olanaklı kılar. Düzenleme tarafında Çin, GB 40879-2021 ile ulusal enerji verimliliği standardını benimseyen ilk yargı alanıdır ve 2025 için PUE 1,5 hedefi koymuştur; Hollanda 1,16, Singapur 1,3 ve Japonya 1,4 hedef PUE belirlemiştir; AB ve Almanya belirli bir PUE değeri koymamıştır.

Talep ve şebeke: Taban senaryoda Asya Pasifik (Çin hariç) veri merkezleri 2030'da yaklaşık 100 TWh (küresel payın yüzde 11'i) tüketir; Avrupa yaklaşık 115 TWh'tir (yüzde 12). Çin 2024'te küresel 415 TWh'in yüzde 25'ini kullanır ve 2030'da yaklaşık 280 TWh ile küresel tüketimin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturur. Küresel olarak veri merkezi projelerinin en az 150 GW'ı bağlantı kuyruklarının ileri aşamalarındadır ve bir kısmı 'hayalet proje' olabilir. Kore'de veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 60'ı Seul Metropolitan Bölgesi'ndedir; Chungcheong yüzde 14, Jeolla (en yüksek yenilenebilir payına sahip) yalnızca yüzde 8'e sahiptir. Büyük iletim projelerinde son on yılda ortalama gecikme yaklaşık 70 aydır (yaklaşık altı yıl) ve nedeni ağırlıkla yerel muhalefettir.

Öne çıkan noktalar

1. Veri merkezleri küresel elektriğin yüzde 1,5'ini kullanır; 2030'da yaklaşık 945 TWh'e (yaklaşık yüzde 3) çıkması öngörülür.
2. Dünyadaki en büyük on yarı iletken şirketinin yaklaşık yüzde 90'ı Doğu Asya'da merkezli; çiplerin neredeyse yüzde 60'ı bölgede üretilir.
3. Veri merkezi enerji kullanımının belirleyicileri PUE, soğutucular ve akım dönüşümüdür; soğutma toplam elektriğin yüzde 7-30'unu kullanır.
4. 2024'te anket yapılan veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 30'u rafta 20 kW veya üzeri yoğunlukla çalışıyordu; 50 kW üzeri yoğunluklar azınlıkta ama artıyor.
5. Yıllık ortalama PUE 2007'de 2,5'ten 2024'te 1,41'e indi; 2020'den beri plato; taban senaryoda 2030'da 1,29, yaklaşık 90 TWh tasarruf.
6. Hiperölçekli PUE 2024'te 1,14, 2035'te 1,09 bekleniyor; Google 2024'te filo ortalaması son 12 ay PUE 1,09 bildirdi.
7. Çin 2025 için ortalama PUE 1,5 hedefi koydu; Hollanda 1,16, Singapur 1,3, Japonya 1,4; AB ve Almanya belirli PUE değeri koymadı.
8. Asya Pasifik (Çin hariç) 2030'da yaklaşık 100 TWh (yüzde 11), Çin yaklaşık 280 TWh (yaklaşık yüzde 30), Avrupa yaklaşık 115 TWh.
9. Kore'de veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 60'ı Seul Metropolitan Bölgesi'nde; yenilenebilir payı en yüksek Jeolla'da yaklaşık yüzde 8.
10. Küresel olarak en az 150 GW veri merkezi projesi bağlantı kuyruğunun ileri aşamalarında; Kore'de büyük iletim projeleri ortalama yaklaşık 70 ay gecikti.

Tasarımda kullanımı

• Yer seçimi modülünde (Kore/Japonya) şebekesi tıkalı metropol bölgelerini işaretleyin ve yenilenebilir bakımından zengin bölgeleri önerin.
• Erken yer seçimi aşamasında atık ısı kullanımı (yerel ısıtma) değerlendirmesini ekleyin.
• Ülke profilleri için PUE hedeflerini kullanın: Çin 1,5 (2025), Japonya 1,4, Singapur 1,3, Hollanda 1,16.
• Sıcak ve nemli iklimlerde serbest soğutma varsayımlarını sınırlayın; Asya Pasifik için daha yüksek soğutma payı ve PUE kullanın.
• Yüksek yoğunluklu raflarda hava soğutma sınırını ve sıvı soğutma seçeneklerini (soğuk plaka, daldırma, arka kapı ısı değiştirici) karşılaştırın.
• Şebeke bağlantı takvimine, iletim projelerindeki gecikme riskini (Kore'de ortalama yaklaşık 70 ay) ekleyin.

Kimler okumalı

Doğu Asya'da (Kore, Japonya, Çin, Tayvan) veri merkezi yer seçimi, güç tedariki ve şebeke bağlantısı planlayan yatırımcılar, mühendisler ve politika yapıcılar.

Belgenin bölümleri

1. Giriş
2. Yapay Zekâ Nedir?
3. Doğu Asya'da Yapay Zekâ
4. Enerji ve Yapay Zekâ Nasıl Bağlantılı?
5. Bölgesel Bağlam ve Zorluklar
6. Bölüm 1. Enerji için Yapay Zekâ
7. Yenilenebilir Enerji için Yapay Zekâ
8. Elektrik Şebekesi için Yapay Zekâ
9. Son Kullanıcılar için Yapay Zekâ
10. Enerji Yeniliği için Yapay Zekâ
11. Bölüm 2. Yapay Zekâ için Enerji
12. Veri Merkezlerinde Enerji Kullanımı
13. Doğu Asya ve Ötesinde Yapay Zekâ Elektrik Tüketimi Görünümü
14. Veri Merkezleri için Düşük Emisyonlu Elektrik Sağlanması
15. Veri Merkezlerinin Şebekeye Bağlanması
16. Bölüm 3. Üst Düzey Politika Önerileri

Belgeyi okuyun

Yayın bilgileri

Yazarlar

International Energy Agency; Korea Energy Economics Institute

Yayıncı

International Energy Agency

Yıl

2026

Belge dili

İngilizce

Kaynak türü

Kamu kurumu

Erişim

Açık lisans — indirilebilir

Lisans

CC BY 4.0 — atıf vererek paylaşabilirsiniz

Lisans kanıtı

www.iea.org

Künye